🧠 Rökvillutafla

Í stað þess að svara raunverulegum rökum er búin til veik eða ýkt útgáfa af þeim.

Dæmi:
Bjarni vill setja meiri peninga í heilbrigðis- og menntakerfi.
Halldór: „Þú vilt gera landið varnarlaust og skera niður í hernum.“

Hér er verið að breyta rökum Bjarna. Hann talaði ekki um að „gera landið varnarlaust“, þannig að svarið er strámannsrök.

Vandamálið við þessa röksemdafærslu er að hún forðast að takast á við málið sem um ræðir og færir í staðinn athyglina að tilhæfulausum öfgafullum tilgátum. Kostir upprunalegu röksemdafærslunnar eru þá mengaðir af órökstuddum getgátum.

Dæmi:
Ágúst fullyrðir að ef við leyfum samkynhneigðum pörum að giftast, þá er næsta verkið að leyfa fólki að giftast foreldrum sínum, bílum sínum og jafnvel öpum.„Ef við leyfum þetta, þá endar allt í kaos.“

Í stað þess að svara rökum er ráðist á persónu eða eiginleika viðkomandi.

Dæmi:
„Af hverju ættum við að hlusta á þig? Þú ert svona og svona.“

Að halda að ef tveir hlutir gerast saman, þá valdi annar hinum.

Dæmi:
Sjóræningjar minnka → loftslag hlýnar → sjóræningjar hljóta að stjórna loftslagi.

Spurning sem ekki er hægt að svara án þess að samþykkja forsendu.

Dæmi:
„Hvenær hættir þú að ljúga?“

Vinsældir hugmyndar eru teknar sem sönnun fyrir sannleiksgildi hennar.

Dæmi:
„Allir gera þetta, þannig að það hlýtur að vera rétt.“

Ekki endilega rökvilla ef sérfræðingur er réttur aðili, en verður rökvilla þegar það er eina ástæðan.

Dæmi:
„Vísindamaður sagði það, þannig að það hlýtur að vera satt.“

Sama orð er túlkað á mismunandi hátt til að breyta merkingu.

Dæmi:
„Fine for parking here“ → „það er fínt að leggja hér“

Einstök reynsla er notuð til að hafna tölfræði eða rannsóknum.

Dæmi:
„Afi reykti og lifði lengi, þannig að reykingar eru í lagi.“

Reynt er að stjórna skoðun með samúð, ótta eða sektarkennd.

Dæmi:
„Hugsaðu um fátæk börn, því þú hefur rangt fyrir þér.“

Gagnrýni er vísað frá með því að benda á að gagnrýnandinn geri það sama.

Dæmi:
„Þú gerir þetta líka!“

Sá sem heldur fram fullyrðingu á að sanna hana, ekki aðrir að afsanna hana.

Dæmi:
„Sannaðu að ég hafi rangt fyrir mér.“

Að nota „hreinleika“ eða breytt viðmið til að vísa á bug gagnrýni.

Dæmi:
Angus segir að Skotar setji ekki sykur á graut.
Lachlan bendir á að hann geri það sjálfur.
Angus svarar: „Enginn sannur Skoti setur sykur á graut.“

Mynstur er fundið eftir á til að styðja ranga niðurstöðu.

Dæmi:
Skotgöt eru máluð eftir á til að búa til „markmið“.
Einnig: velja lönd þar sem drykkur selst vel og kalla hann „hollan“.

Að gera ráð fyrir að sannleikurinn sé alltaf mitt á milli tveggja öfga.

Dæmi:
„Bólusetningar valda einhverfu“ vs „þær gera það ekki“ → málamiðlun: „smá einhverfa“.

Að meta rök eftir því hvaðan þau koma, ekki hvað þau segja.

Dæmi:
„Mér finnst fjölmiðlar ótrúverðugir, þannig að þetta hlýtur að vera rangt.“

Að nota óljós orðalag til að forðast ábyrgð eða villa um.

Dæmi:
„Ég tók ekki lengri pásu en 10 mínútur“ → tvær 10 mínútna pásur.

Að hafna hugmyndum vegna þess að þær eru of flóknar.

Dæmi:
„Það er ekki mögulegt að fiskur verði að manni.“

Að hafna niðurstöðu einfaldlega vegna þess að rökvilla var notuð í rökum.

Dæmi:
„Þú notaðir rökvillu → því hlýtur niðurstaðan að vera röng.“